W świecie prawa i nieruchomości, gdzie klarowność i pewność są fundamentem każdej transakcji, pojęcie „akt notarialny” staje się kluczowe. To nie tylko formalny dokument, ale przede wszystkim gwarancja bezpieczeństwa prawnego, autentyczności i nienaruszalności naszych najważniejszych ustaleń. Często zadajemy sobie pytanie: akt co to właściwie oznacza i dlaczego jest tak fundamentalny w polskim systemie prawnym? W niniejszym artykule przedstawimy kompleksowy przegląd aktu notarialnego, jego znaczenia, procesu sporządzania, kosztów oraz konsekwencji braku jego zachowania, bazując na aktualnych przepisach i praktyce.

Akt notarialny – Co to jest i dlaczego jest niezbędny?

Akt notarialny to ściśle sformalizowany dokument urzędowy, sporządzany przez notariusza – osobę zaufania publicznego. Jego podstawowym zadaniem jest potwierdzenie dokonania określonej czynności prawnej w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. W praktyce oznacza to, że notariusz nie tylko spisuje oświadczenia woli stron, ale także czuwa nad ich zgodnością z prawem, kompletnością, a co najważniejsze – nad świadomością i swobodą decyzji uczestników czynności. Działanie notariusza w tym zakresie nadaje aktowi cechę dokumentu urzędowego, co przekłada się na jego wysoką moc dowodową w postępowaniach sądowych i administracyjnych.

Znaczenie aktu notarialnego wynika z kilku kluczowych aspektów:

• Wymóg prawny: W wielu sytuacjach, zwłaszcza dotyczących przeniesienia własności nieruchomości, ustanowienia niektórych praw rzeczowych czy tworzenia spółek, przepisy prawa wprost nakazują zachowanie formy aktu notarialnego. Niezachowanie tej formy skutkuje bezwzględną nieważnością dokonanej czynności prawnej, co oznacza, że jest ona traktowana tak, jakby nigdy nie powstała.
• Pewność prawna: Akt notarialny wprowadza do obrotu prawnego element stabilności i bezpieczeństwa. Dzięki niemu strony mają pewność co do treści i skutków prawnych zawartej umowy. Notariusz, będąc bezstronnym i niezależnym arbitrem, chroni interesy wszystkich uczestników transakcji, informując ich o prawach i obowiązkach oraz ewentualnych ryzykach.
• Ochrona stron: Sporządzenie aktu notarialnego minimalizuje ryzyko przyszłych sporów. Precyzyjne i jednoznaczne sformułowanie oświadczeń woli stron, weryfikacja tożsamości uczestników oraz sprawdzenie kompletności i autentyczności wymaganych dokumentów, eliminuje wiele potencjalnych źródeł konfliktów.
• Moc dowodowa: Akt notarialny jest dokumentem urzędowym. Oznacza to, że jego treść stanowi pełnoprawny dowód w sądowych czy administracyjnych postępowaniach, co znacznie ułatwia dochodzenie roszczeń i obronę praw.

W skrócie, akt notarialny jest formalnym potwierdzeniem ważnych decyzji prawnych, które bez jego udziału nie miałyby mocy prawnej lub byłyby obarczone znacznym ryzykiem. Jest to podstawa zaufania w obrocie cywilnoprawnym.

Rola i obowiązki notariusza – Gwarant bezpieczeństwa prawnego

Notariusz to nie tylko urzędnik sporządzający dokumenty, ale przede wszystkim prawnik, który pełni funkcję zaufania publicznego. Jego rola w procesie tworzenia aktu notarialnego jest absolutnie fundamentalna i znacznie wykracza poza samo techniczne spisanie tekstu. Notariusz działa jako bezstronny doradca, strzegący zgodności z prawem i zabezpieczający interesy wszystkich stron czynności.

Obowiązki i uprawnienia notariusza w procesie sporządzania aktu

Kluczowe obowiązki notariusza obejmują:

• Czuwanie nad zgodnością z prawem: Notariusz ma obowiązek nie dopuścić do dokonania czynności prawnej sprzecznej z prawem. Analizuje przedstawione dokumenty i oświadczenia pod kątem ich legalności i kompletności. W razie wątpliwości lub stwierdzenia niezgodności, ma prawo, a nawet obowiązek, odmówić sporządzenia aktu.
• Wyjaśnianie stron: Przed podpisaniem aktu notariusz musi dokładnie wyjaśnić stronom znaczenie i skutki prawne zamierzonej czynności. Upewnia się, że wszyscy uczestnicy w pełni rozumieją treść dokumentu, w tym wszelkie klauzule, zobowiązania oraz konsekwencje finansowe i formalne. Zapobiega to późniejszym roszczeniom o błąd czy niezrozumienie.
• Weryfikacja tożsamości i zdolności do czynności prawnych: Notariusz ma obowiązek sprawdzić tożsamość stron na podstawie ważnych dokumentów (dowód osobisty, paszport). Upewnia się również, czy strony posiadają pełną zdolność do czynności prawnych, co jest kluczowe dla ważności aktu.
• Sporządzenie i odczytanie aktu: Notariusz przygotowuje projekt aktu na podstawie zebranych informacji i dokumentów, a następnie odczytuje go stronom w całości. Odczytanie jest momentem, w którym strony mogą jeszcze zgłaszać uwagi i prosić o dodatkowe wyjaśnienia.
• Złożenie wniosków do sądów i urzędów: W przypadku czynności wymagających wpisu do rejestrów publicznych (np. księgi wieczyste, Krajowy Rejestr Sądowy), notariusz jest uprawniony, a często zobowiązany, do złożenia w imieniu stron stosownych wniosków. Przykładowo, przy sprzedaży nieruchomości to notariusz składa wniosek o wpis prawa własności do księgi wieczystej.
• Archiwizacja: Oryginały aktów notarialnych są przechowywane w kancelarii notarialnej przez określony czas, a następnie przekazywane do archiwów państwowych, co gwarantuje ich trwałość i dostępność przez dziesięciolecia.

Powyższe działania notariusza minimalizują ryzyko sporów sądowych i zapewniają, że każda czynność prawna dokonana w formie aktu notarialnego jest solidnie ugruntowana w porządku prawnym. Jego pieczęć i podpis to symbol zaufania do legalności i autentyczności dokumentu.

Kiedy akt notarialny jest obligatoryjny? Kluczowe czynności prawne

Polskie prawo w wielu sytuacjach wymaga zachowania formy aktu notarialnego dla ważności czynności prawnej. To oznacza, że brak takiego aktu unieważnia całą transakcję lub oświadczenie woli. Poniżej przedstawiamy najważniejsze kategorie czynności, które bezwzględnie wymagają formy aktu notarialnego.

Umowy zobowiązujące do przeniesienia własności nieruchomości

To jedna z najczęściej spotykanych sytuacji, w której akt notarialny jest absolutnie niezbędny. Dotyczy to wszelkich umów mających za przedmiot nieruchomość, niezależnie od tego, czy jest to:

• Sprzedaż nieruchomości: Mieszkania, domy, działki budowlane, grunty rolne, budynki użytkowe – każda umowa sprzedaży wymaga formy aktu notarialnego. Bez tego dokumentu umowa jest nieważna, a prawo własności nie przechodzi na kupującego.
• Darowizna nieruchomości: Jeśli chcemy podarować komuś nieruchomość, zarówno oświadczenie darczyńcy, jak i przyjęcie darowizny przez obdarowanego musi mieć formę aktu notarialnego.
• Zamiana nieruchomości: Umowy zamiany, w których strony wymieniają się nieruchomościami, również wymagają formy aktu notarialnego.
• Ustanowienie odrębnej własności lokalu: W przypadku budynków wielorodzinnych, tworzenie samodzielnych lokali mieszkalnych lub użytkowych, które będą przedmiotem odrębnej własności, odbywa się poprzez akt notarialny.
• Ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych: Niektóre ograniczone prawa rzeczowe, takie jak hipoteka (w postaci oświadczenia o jej ustanowieniu, choć sam wpis do księgi wieczystej jest kluczowy dla jej skuteczności) czy służebność przesyłu, również często wymagają formy aktu notarialnego.

Zakładanie spółek i inne czynności korporacyjne

W prawie handlowym akt notarialny ma fundamentalne znaczenie dla powstania niektórych rodzajów spółek oraz dla ważności kluczowych decyzji korporacyjnych:

• Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.): Jest to najpopularniejsza forma spółki kapitałowej w Polsce, a jej powstanie wymaga podpisania umowy spółki w formie aktu notarialnego.
• Statut spółki akcyjnej (S.A.) i komandytowo-akcyjnej (S.K.A.): Spółki akcyjne, ze względu na swój kapitałowy charakter i często otwarty obrót akcjami, wymagają formalnego statutu w formie aktu notarialnego.
• Protokoły zgromadzeń wspólników/walnych zgromadzeń: W określonych sytuacjach (np. zmiany umowy/statutu spółki, podwyższenie kapitału zakładowego, połączenie, podział, przekształcenie spółek) protokoły z takich zgromadzeń muszą być sporządzone w formie aktu notarialnego.

Inne ważne czynności prawne

Poza nieruchomościami i spółkami, akt notarialny jest wymagany także przy:

• Testamentach: Chociaż dopuszczalne są także inne formy testamentów, testament notarialny jest uznawany za najbezpieczniejszy i najtrudniejszy do podważenia.
• Pełnomocnictwach ogólnych: Pełnomocnictwo uprawniające do działania w imieniu innej osoby we wszystkich sprawach (z wyjątkiem tych, które wymagają pełnomocnictwa rodzajowego lub szczególnego) musi być sporządzone w formie aktu notarialnego.
• Umowach majątkowych małżeńskich: Czyli tzw. intercyzach, regulujących ustrój majątkowy małżonków (np. rozdzielność majątkowa), muszą być sporządzone w formie aktu notarialnego.
• Zrzeczeniu się dziedziczenia: Oświadczenie o zrzeczeniu się dziedziczenia musi być złożone w formie aktu notarialnego.

Wszystkie te przykłady podkreślają fundamentalną rolę aktu notarialnego w zapewnieniu stabilności i bezpieczeństwa prawnego w kluczowych obszarach życia obywateli i działalności gospodarczej.

Szczegółowa konstrukcja aktu notarialnego – Co musi zawierać dokument?

Akt notarialny to nie zbiór luźnych informacji, lecz precyzyjnie skonstruowany dokument, którego forma i treść są ściśle regulowane przepisami prawa, głównie ustawą Prawo o notariacie. Każdy akt musi spełniać określone wymogi formalne, aby był ważny i skuteczny. Poniżej przedstawiamy kluczowe elementy, które obligatoryjnie muszą znaleźć się w akcie notarialnym.

Elementy obowiązkowe aktu notarialnego

Zgodnie z art. 92 Prawa o notariacie, akt notarialny powinien zawierać:

1. Datę i miejsce sporządzenia aktu: Precyzyjne określenie, kiedy i gdzie dokument został sporządzony, jest fundamentalne dla jego ważności i kontekstu prawnego. Zazwyczaj podaje się miejscowość oraz dzień, miesiąc i rok.
2. Imię i nazwisko oraz siedzibę kancelarii notariusza: Informacje te identyfikują osobę i instytucję odpowiedzialną za sporządzenie aktu.
3. Dane stron czynności prawnej: Notariusz musi starannie zidentyfikować wszystkie osoby biorące udział w czynności prawnej. Dotyczy to zarówno osób fizycznych, jak i osób prawnych (spółek, fundacji itp.). W przypadku osób fizycznych są to:
   • Imiona i nazwiska,
   • Imiona rodziców,
   • Adres zamieszkania,
   • Data urodzenia,
   • Numer dokumentu tożsamości (dowód osobisty, paszport) i organ, który go wydał,
   • Numer PESEL.

   W przypadku osób prawnych są to: nazwa, forma prawna, siedziba, numer KRS, dane osób reprezentujących (np. członków zarządu).

4. Oświadczenia woli stron: To serce każdego aktu notarialnego. Muszą być one sformułowane jasno, precyzyjnie i jednoznacznie, odzwierciedlając rzeczywiste intencje i zgodę stron na dokonanie określonej czynności prawnej. Na przykład w umowie sprzedaży nieruchomości będą to oświadczenia o woli sprzedaży i kupna, o cenie, o wydaniu nieruchomości.
5. Stwierdzenie, na żądanie stron, faktów i okoliczności: Notariusz zamieszcza w akcie te informacje, które strony uznają za istotne dla czynności, ale nie są to elementy obligatoryjne z mocy prawa. Mogą to być np. ustalenia co do terminu wydania nieruchomości, sposobu zapłaty, czy rozliczenia mediów.
6. Powołanie się na przedstawione dokumenty: Jeśli w akcie odwołujemy się do innych dokumentów (np. wypis z księgi wieczystej, zaświadczenie o przeznaczeniu terenu), notariusz musi je wymienić i stwierdzić, że zostały mu okazane.
7. Stwierdzenie, że akt został odczytany, przyjęty i podpisany: Jest to formalne potwierdzenie, że wszystkie etapy sporządzenia aktu zostały prawidłowo wykonane.
8. Podpisy stron oraz notariusza: Każda strona musi osobiście podpisać akt. Podpis notariusza oraz jego pieczęć urzędowa nadają dokumentowi moc prawną i autentyczność. Warto zaznaczyć, że każda strona aktu powinna być parafowana przez notariusza.
9. Numer Repertorium A: Każdy akt notarialny otrzymuje unikalny numer z repertorium kancelarii notarialnej, co umożliwia jego łatwą identyfikację i archiwizację.
10. Wysokość pobranego wynagrodzenia i opłat: Akt notarialny zawiera informację o wysokości taksy notarialnej, a także o pobranych podatkach i opłatach sądowych, które notariusz przekazuje właściwym instytucjom.

Staranność w przygotowaniu każdego z tych elementów jest gwarancją, że akt notarialny będzie dokumentem o pełnej mocy prawnej, chroniącym interesy wszystkich zaangażowanych stron.

Od przygotowania po archiwizację – Proces sporządzania aktu dla nieruchomości

Sporządzenie aktu notarialnego, zwłaszcza w przypadku transakcji dotyczących nieruchomości, to proces wieloetapowy, wymagający od stron zaangażowania i współpracy z notariuszem. Każdy krok ma kluczowe znaczenie dla ważności i bezpieczeństwa prawnego całej operacji.

Etap 1: Zgromadzenie niezbędnej dokumentacji

To pierwszy i bardzo ważny etap, który często decyduje o sprawności całego procesu. Strony transakcji (sprzedający i kupujący, darczyńca i obdarowany itp.) muszą dostarczyć notariuszowi szereg dokumentów. W przypadku nieruchomości są to zazwyczaj:

• Dokumenty tożsamości: Dowody osobiste lub paszporty wszystkich uczestników transakcji (w przypadku osób prawnych – aktualny odpis z KRS, NIP, REGON).
• Dokument potwierdzający prawo do nieruchomości: Może to być inny akt notarialny (np. umowa sprzedaży, darowizny, działu spadku), prawomocne orzeczenie sądu (np. o zasiedzeniu, o dziale spadku), akt poświadczenia dziedziczenia, umowa deweloperska zakończona protokołem odbioru.
• Odpis z księgi wieczystej: Wypis z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, potwierdzający stan prawny nieruchomości (właściciel, obciążenia, hipoteki). Notariusz zazwyczaj sam pozyskuje ten dokument elektronicznie, ale warto mieć jego numer.
• Zaświadczenia z urzędów:
  • Z urzędu gminy/miasta o przeznaczeniu nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub o braku takiego planu.
  • O braku zaległości w podatkach (np. podatek od nieruchomości, podatek rolny, leśny).
  • O braku zaległości w opłatach eksploatacyjnych (np. czynsz do wspólnoty/spółdzielni).
  • W przypadku sprzedaży nieruchomości, która została nabyta w drodze dziedziczenia lub darowizny – zaświadczenie z urzędu skarbowego o wywiązaniu się z obowiązku podatkowego spadkowego/darowizny (lub o zwolnieniu z niego).
• Dane dotyczące nieruchomości: Powierzchnia, numer działki, adres, przeznaczenie.
• Inne dokumenty: W zależności od specyfiki transakcji (np. zaświadczenie bankowe o spłacie kredytu, zgoda zarządu spółdzielni na zbycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu).

Kompletność i aktualność tych dokumentów są kluczowe. Ich brak może uniemożliwić lub znacznie opóźnić sporządzenie aktu.

Etap 2: Przygotowanie projektu aktu przez notariusza

Na podstawie zebranych dokumentów i ustaleń ze stronami, notariusz przygotowuje projekt aktu notarialnego. W tym momencie notariusz dokładnie analizuje wszystkie aspekty prawne transakcji, dba o poprawność sformułowań i zgodność z wolą stron, mając na uwadze zabezpieczenie ich interesów.

Etap 3: Odczytanie, akceptacja i podpisanie aktu

To centralny moment całego procesu. W wyznaczonym terminie wszystkie strony stawiają się w kancelarii notarialnej. Notariusz odczytuje projekt aktu na głos, wyjaśniając wszelkie wątpliwości i odpowiadając na pytania. Ma obowiązek upewnić się, że strony w pełni rozumieją treść dokumentu i jego prawne konsekwencje. Po akceptacji treści, strony składają swoje podpisy na akcie, a następnie notariusz umieszcza swój podpis i pieczęć.

Etap 4: Dalsze działania i archiwizacja

Po podpisaniu aktu notariusz pobiera należne opłaty (taksę notarialną, podatki, opłaty sądowe). Sporządza wypisy aktu dla stron. W przypadku nieruchomości, notariusz wysyła wniosek do sądu wieczystoksięgowego o dokonanie wpisu zmian w księdze wieczystej (np. wpis nowego właściciela, wykreślenie hipoteki, wpis nowej hipoteki). Oryginał aktu notarialnego pozostaje w kancelarii notarialnej i jest tam archiwizowany zgodnie z przepisami Prawa o notariacie, zapewniając jego trwałość i bezpieczeństwo.

Cały proces jest precyzyjny i ma na celu zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa prawnego dla wszystkich uczestników transakcji.

Moc prawna: Oryginał, wypis i znaczenie dla własności

W kontekście aktu notarialnego często pojawiają się pytania o różnicę między oryginałem a wypisem, a także o to, czy akt notarialny sam w sobie jest dokumentem własności. Zrozumienie tych kwestii jest kluczowe dla pełnego pojmowania roli tego dokumentu w obrocie prawnym.

Oryginał a wypis aktu notarialnego – Różnice i równa moc prawna

• Oryginał aktu notarialnego: Jest to pierwotny dokument, sporządzony i podpisany przez notariusza oraz strony. Oryginał aktu, zgodnie z przepisami, pozostaje na stałe w kancelarii notarialnej i nigdy jej nie opuszcza (poza wyjątkowymi, ściśle określonymi przypadkami, np. przekazania do archiwum państwowego). Jest to zabezpieczenie przed jego zagubieniem, zniszczeniem czy sfałszowaniem. Zapewnia to również możliwość uzyskania kolejnych wypisów w przyszłości.
• Wypis aktu notarialnego: Jest to dokładna, dosłowna kopia oryginału aktu. Każdy wypis jest sporządzany przez notariusza, który poświadcza jego zgodność z oryginałem poprzez swój podpis i pieczęć. Stronom czynności prawnej wydawane są właśnie wypisy aktu. Niezwykle istotne jest to, że wypis aktu notarialnego ma taką samą moc prawną jak oryginał. Oznacza to, że może być używany w obrocie prawnym, przedstawiany w sądach, urzędach, bankach czy innych instytucjach dokładnie na tych samych zasadach co oryginał.

Dzięki zasadzie równoważnej mocy prawnej wypisu, strony transakcji mają pełną swobodę w posługiwaniu się dokumentem, nie martwiąc się o bezpieczeństwo oryginału, który jest bezpiecznie przechowywany przez notariusza.

Czy akt notarialny jest aktem własności? Rola w przenoszeniu własności

To jedno z najczęstszych pytań i zarazem źródeł nieporozumień. Akt notarialny sam w sobie nie jest „aktem własności” w potocznym rozumieniu, które oznaczałoby natychmiastowe i pełne potwierdzenie nabycia prawa własności. Jest to raczej dokument, który stanowi podstawę do przeniesienia własności, a konkretnie:

• Potwierdzenie czynności prawnej: Akt notarialny jest dowodem na to, że strony dokonały czynności prawnej (np. zawarły umowę sprzedaży, darowizny), której celem jest przeniesienie własności. Bez tego aktu taka czynność (w przypadku nieruchomości) byłaby nieważna.
• Podstawa wpisu do Księgi Wieczystej: W polskim systemie prawnym, aby prawo własności nieruchomości zostało skutecznie przeniesione i było w pełni chronione (tzw. rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych), wymagany jest wpis do księgi wieczystej. To właśnie akt notarialny (a konkretnie jego wypis) stanowi bezwzględną podstawę do złożenia wniosku o taki wpis w odpowiednim sądzie rejonowym (wydział ksiąg wieczystych).
• Moment przeniesienia własności: Z reguły, na mocy art. 155 Kodeksu cywilnego, własność nieruchomości przechodzi na kupującego (lub obdarowanego itp.) z chwilą zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Jednak dla pełnej skuteczności wobec osób trzecich i zabezpieczenia praw, kluczowy jest wpis do księgi wieczystej. W praktyce, to wpis w KW jest traktowany jako ostateczne potwierdzenie i upublicznienie stanu własności.

Dlatego też, choć akt notarialny jest absolutnie niezbędny do rozpoczęcia procesu przeniesienia własności, to ostateczne, pełne i publiczne potwierdzenie prawa własności następuje dopiero z chwilą ujawnienia go w księdze wieczystej. Notariusz, jako osoba zaufania publicznego, dba o to, by wniosek o wpis do księgi wieczystej został złożony niezwłocznie po podpisaniu aktu.

Kwestie finansowe: Ile kosztuje akt notarialny i co wpływa na cenę?

Koszt sporządzenia aktu notarialnego nie jest stały i zależy od wielu czynników. Zrozumienie struktury opłat jest kluczowe dla prawidłowego zaplanowania budżetu na transakcję. Na całkowity koszt składają się zasadniczo trzy elementy: taksa notarialna, podatki oraz opłaty sądowe.

Czynniki wpływające na koszt aktu notarialnego

1. Wartość przedmiotu czynności prawnej (cena transakcji): To najistotniejszy czynnik. Im wyższa wartość nieruchomości (np. cena sprzedaży), tym wyższa będzie taksa notarialna. Taksa jest progresywna, co oznacza, że stawki procentowe są niższe dla wyższych przedziałów wartości.
2. Rodzaj czynności prawnej: Różne czynności prawne (np. sprzedaż, darowizna, ustanowienie hipoteki, umowa spółki) mają różne maksymalne stawki taksy notarialnej, ustalone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Niektóre czynności, jak np. poświadczenia dziedziczenia, mają stałe stawki.
3. Liczba wypisów aktu: Każdy wypis aktu jest dodatkowo płatny. Strony otrzymują po jednym wypisie, ale często potrzebne są dodatkowe dla banków, urzędów skarbowych, spółdzielni mieszkaniowych itp.
4. Dodatkowe dokumenty i zaświadczenia: Notariusz może pobierać opłaty za sporządzenie i wysłanie dodatkowych wniosków czy zaświadczeń.

Taksa notarialna i jej regulacje

Głównym składnikiem wynagrodzenia notariusza jest tzw. taksa notarialna. Jej maksymalne stawki są ściśle regulowane przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U. 2004 nr 148 poz. 1564 ze zm.). Notariusz nie może pobrać taksy wyższej niż maksymalne stawki przewidziane w tym rozporządzeniu. Stawki te są zróżnicowane w zależności od wartości przedmiotu czynności, np. przy wartości powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł taksa wynosi 1010 zł + 2% od nadwyżki powyżej 60 000 zł. Istnieją również stawki za konkretne czynności niezależnie od wartości przedmiotu, np. za testament czy pełnomocnictwo.

Inne opłaty pobierane przez notariusza

Notariusz, poza taksą notarialną, pobiera również inne opłaty, które następnie przekazuje do odpowiednich instytucji. Są to:

• Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC): W przypadku umowy sprzedaży nieruchomości, kupujący ma obowiązek zapłacić PCC w wysokości 2% wartości rynkowej przedmiotu transakcji. Notariusz jest płatnikiem tego podatku i pobiera go przy sporządzaniu aktu, a następnie odprowadza do urzędu skarbowego.
• Podatek od spadków i darowizn: W przypadku darowizny nieruchomości, obdarowany może być zobowiązany do zapłaty tego podatku. Notariusz również jest płatnikiem i pobiera ten podatek, jeśli przepisy na to wskazują.
• Opłaty sądowe: Transakcje związane z nieruchomościami wymagają wpisów do ksiąg wieczystych. Za każdy wpis (np. wpis prawa własności, wykreślenie hipoteki, wpis nowej hipoteki) sąd pobiera opłatę. Notariusz pobiera te opłaty od stron i przekazuje do sądu wieczystoksięgowego.
• Opłata za założenie księgi wieczystej: Jeśli nieruchomość nie posiada księgi wieczystej, notariusz pobiera opłatę za jej założenie.

Sumując, aby uzyskać dokładną informację o wszystkich